içinde

İnanılmazİnanılmaz

Şizofren Nedir Belirtileri Nelerdir?

Şizofren, kronik bir psikiyatrik hastalıktır. Ayrıntıları için yazıyı okuyun.

Okuma Süresi: 8 Dakika

Şizofren Nedir?

Toplum içinde birçok kişide görülen migren veya epilepsi gibi şizofren de bir beyin hastalığıdır. Şizofren ne demek? Alevlenme veya yatışma dönemleriyle kendini gösteren kronik bir psikiyatrik hastalık olarak tanımlanabilir. Diğer psikiyatrik bozukluklara göre daha ciddi sonuçlar doğuran şizofreninin kişide görülmesinde çevresel, sosyal ve psikolojik etkenlerin de rolü vardır. Şizofreniyi daha iyi tanımlayabilmek için öncelikle psikoz teriminden bahsetmek faydalı olacaktır. Psikoz, gerçeği değerlendirme yetisinin kişide belirli bir süre bozulduğu, kendi düşünceleriyle hatta gördüğü rüyalarla dış gerçekliği ayıramadığı durumların genel adıdır. Bu durumun oluştuğu sırada kişide dış dünyada olup bitenleri doğru değerlendirememe, algı bozuklukları oluşur. Şizofren hastalığı da psikotik bozuklukların en başında gelir. Bu rahatsızlık dışında tıbbi nedenlerden ya da zararlı maddelerin kullanımından dolayı da psikotik belirtiler ortaya çıkabilir.

Şizofreni belirtileri nelerdir?

Bahsedilen alevlenme ve yatışma dönemlerine göre şizofreni belirtileri farklı olarak ortaya çıkar. Alevlenme döneminde kişide gerçekdışı düşünceler ve algı bozuklukları görülür. Örneğin kişi izlendiğini, çevresindekilerin kendisi hakkında konuştuklarını hatta kendisine düşman olduklarını, arkasından ”bir şeylerin döndüğünü” düşünebilir. Bu düşünce bozukluğu değiştirilemez boyutta ise hezeyan olarak tanımlanır. Bu yanlış düşüncelerin sonucunda çevresindekilere karşı korku veya öfke duymak, insanlardan kaçmak ya da kavgacı olmak gibi tutumlar sergileyebilir. Alevlenme döneminde bir diğer belirti ise aslında bulunduğu yerde bir görüntü ya da ses olmamasına rağmen varmış gibi algılamasıdır. Duyu organlarının bu tür olmayan görüntü veya ses algılamalarına halüsinasyon adı verilir. Sadece kendisinin duyduğu bu seslere yüksek sesle cevaplar verirse kendi kendine konuştuğunu düşünebilirsiniz.

Yatışma döneminde ise genel olarak sorumluluklarını yerine getirmekte isteksizlik,  basit sorunlarla başa çıkmakta zorlanma gibi durumlar görülür. Kişi ev içinde yapması gerekenleri bile yapmak istemez, günlük aktivitelerden uzaklaşır, kendine özen göstermez, duygusal tepkileri yavaşlar. Bazılarında daha az konuşma ve seçilen kelimelerde farklılıklar gözlemlenebilir. Kısacası kişinin anlamak, düşünmek, sorun çözmek, fikir üretmek, espri yapmak gibi birçok zihinsel işlevi bozulabilir. Bu durumdan okul hayatı, iş hayatı ya da çevresel ilişkileri de olumsuz etkilenir.

Şizofreni ilk belirtileri nelerdir?

Şizofren genellikle gençlik döneminde, 18-25 yaş aralığında başlar ama bu aralık 15-45 yaş olarak da genişletilebilir. Şizofreni erken belirtileri ise aylar hatta yıllar öncesinde ortaya çıkabilir. Genellikle hastanın ailesiyle, arkadaşlarıyla arasının bozulduğu, içe kapanma eğilimi veya öğrenciyse ders başarısında gerileme, okulu aksatma, kavgacılık gibi durumlar görülür. İlk belirtiler durgunluk, dikkat dağınıklığı, zihnini toparlayamama ve kendine özen göstermede azalma gibi depresyon belirtileriyle benzerlik gösterir.

Sosyopat ne demek? Merak edenler yazımızı okuyabilirler..

Şizofreni kalıtsal mıdır?

Şizofreni hastalarının aileleri incelendiğinde bu hastalığın daha sık görüldüğü gerçeğine bakılırsa şizofreni kalıtsal mıdır? Sorusunun cevabı kalıtımın önemli rolü olabilir. Ama her zaman basit olarak anne-babadan çocuğa geçer denilemez. Şizofreninin erken belirtileri olarak görülen derslerde gerileme, kavgacılık, durgunluk gibi belirtiler ergenlik döneminde birçok gençte de görülebilir. Bu yüzden bu belirtilerin gözlemlendiği herkesin şizofren olacağı düşünülemez ama yakın akrabaları arasında şizofreni ya da ciddi psikiyatrik hastalıklar bulunan kişiler olduğunda daha dikkatli gözlemlenmesi gerekir.

Şizofreni zekâ düzeyi ile ilgisi var mıdır?

Şizofreni zekâ düzeyi ile bir ilgisinin olup olmadığı dahi bir matematikçinin şizofreni filmleri arasında yer alan “Akıl Oyunları” filminden sonra daha çok merak uyandırmıştır. Şizofreni birçok insanın sandığı gibi sadece zeki insanlarda değil farklı zekâ seviyesine sahip kişilerde görülebilir. Ancak daha yüksek zihinsel kapasite gerektiren bir işte çalışan kişilerde hastalığın oluşturduğu gerileme daha belirgin olduğundan böyle bir kanı oluşmuştur. Hastalık sırasında beyin fonksiyonlarındaki düşüş sebebiyle zekâyı kullanma kapasitesi kısıtlanır ve zekâda gerileme gözlenir. Yapılan araştırmalar ise tedavi ve rehabilitasyon sonrası zeka seviyesinin yine hastalıktan önceki seviyeye geldiğini göstermiştir. Bu nedenle zekâ yıkımının önlenmesi için erken teşhis ve tedavi çok önemlidir.

Şizofreni sebepleri nelerdir?

Şizofreni hastalığını tek bir nedene bağlamak doğru değildir, farklı tiplerinde farklı nedenler rol oynar. Kişinin beyninde meydana gelen değişimlerin hastalığın nedeni mi yoksa sonucu mu olduğu iyi analiz edilmelidir. Hastalık kalıtsal nedenlerden kaynaklanabileceği gibi daha doğmadan önceki sebeplere bile dayanabilir. Anne karnındayken beynin normal gelişiminden sorumlu genlerin görevlerini yapamaması, hamilelikteki beslenme bozuklukları, viral enfeksiyonlara maruz kalma ya da babanın ileri yaşta olması nedeniyle oluşabilen kromozom bozuklukları hastalık riskini arttırabilir. Beyini bir bilgisayar ağına benzetirsek beyindeki hücreler kendi aralarında haberleşmek için adrenalin, serotonin, dopamin veya asetilkolin gibi birçok kimyasal maddeler kullanır. Uyku, uyanıklık, iştah, dikkat, istek gibi pek çok işlevin gerçekleşmesinde rol alan bu kimyasallar sistemin sağlıklı işlemesinden sorumludur. Bu kimyasallardan birini daha fazla kullanan hücre grupları beynin bazı yerlerinde yollar, demetler oluşturur. Şizofreni hastalarında bu yollardan bazılarının aktivitesinde artış bazılarında ise azalma görülür. Kimyasal maddelerin işlevindeki bu bozukluk halüsinasyon, dikkat dağınıklığı veya öğrenme bozukluğu gibi belirtilere yol açar. Şizofreninin sadece beyindeki kimyasalların bozukluğundan oluştuğunu düşünmek de doğru değildir. Yapılan araştırmalar ciddi strese, çocukluğunda uzun süreli şiddete, cinsel tramvaya hatta duygusal ihmale uğramış olanların şizofreninin gelişmesi için diğer risk etkenleri de bulunuyorsa daha riskli grupta olduğunu göstermektedir.

Şizofreni hastası başka birine zarar verir mi?

Toplumda şizofreni hastalarının saldırgan olduğuna dair bir ön yargı vardır. Bu ön yargının oluşmasında TV, sinema veya yazılı basında görülenlerin de etkisi göz ardı edilemez. Şizofreni hastası olan kişi çevresinde olup bitenleri doğru yorumlayamadığı için doğru davranışı seçmekte zorlanabilir ama genel olarak zararı kendinedir. İstatistikler şizofreni hastaları arasında tekrarlanan suç işleme durumunun toplum ortalamasının altında olduğunu göstermektedir. Saldırgan davranışlar görülse bile genellikle yakın aile bireylerine karşıdır. Çevreye zarar verme durumu ise ancak alkol/madde kullananlar veya devamlı ve uygun tedavi görmeyenlerde gözlemlenebilir.

Şizofreni tedavisi var mıdır?

Nasıl ki şeker, tansiyon gibi kronik hastalıkların tedavisi varsa hekimlerin önerilerine, tedaviye, yapılması gerekenlere uyulursa, ilaçlar aksatılmazsa şizofreni tedavisi de mümkündür. Tedavi uygulamaları ilaç ve ilaç dışı tedaviler olarak ikiye ayrılır. Düşünme ve algı bozuklukların giderilmesi için ilaç tedavisinden yararlanılır. Şizofreni haricinde depresyon, duygu durum bozukluğu gibi rahatsızlıklarda da kullanılan antipsikotik ilaç grubu özellikle halüsinasyon, hezeyan, kontrolsüz davranış gibi davranışların giderilmesinde etkilidir. Bu gruptaki ilaçlar bağımlılık yapmazlar. Ancak bunun haricinde doktor tarafından kullanılması uygun görülen yardımcı ilaçlar varsa bağımlılık riskine karşı ne kadar süre ile kullanılacağına doktorun karar vermesi gerekir. İlaç tedavisi belirtileri kontrol altına almak için etkilidir ama az konuşma, isteksizlik, üşenme, sıkılma gibi durumların düzeltilmesinde yeterli değildir. Bu yüzden tedaviye psikoterapiler ve psikososyal tedaviler eklenir. Hastalıkla başa çıkmayı öğrenmeye, sosyal becerileri geliştirme ve sorun çözmeye yönelik grup tedavileri de uygulanır.

Şizofrenide ilaç tedavisi ne kadar sürer?

Şizofrenide ilaç tedavisi kişiye özel uygulanır ve ne kadar süreceği de hastalığın nasıl ilerlediğine göre değişir. İlk kez hastalık dönemi görmüş ve tedaviden sonra tamamen eski haline dönebilmiş bir kişide 1-1,5 yıl sonra ilaçların kesilmesi denenebilir. Belirtilerin bir kısmının bile devam ettiği bir kişi de ise ilaç tedavisinin kesilmesinin denenmesi hatalı olur. Tam olarak düzelmemiş, eski haline dönememiş, sık sık alevlenme gösteren ya da kendine veya çevresine zarar verme riski olan hastalarda ise tedavi 5 yıldan daha uzun sürebilir.

Not: Şizoaffektif bozukluk, gerek belirtilerin şiddeti gerekse hastalığın sonuçları açısından şizofreniden farklıdır.

Şizofreni tanısı ile ilgili yapılan Şizofreni testi, en güvenilir olarak hastaneye de doktora görünmektir. İnternet üzerinden yapılan testlerin doğruluğunun olmadığını savunuyoruz.

Şizofreni hastaları anlatıyor videoda izleyebilirsiniz.

(Visited 43 times, 1 visits today)

What do you think?

Yorumlar

Cevap bırakın

    One Ping

    1. Pingback:

    Bir cevap yazın

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

    Loading…

    0

    Gezmeye Doyamayacağınız Tatil Yerleri

    Keratin Bakımı Nedir Evde Keratin Bakımı