in ,

İnanılmazİnanılmaz

Korona (Covid-19) Aşılarının Karşılaştırılması

Okuma Süresi: 8 Dakika

Tüm salgın hastalıklarda olduğu gibi pandeminin de tek çıkış noktasının aşı olması, tüm dünyada aşı çalışmalarının görülmemiş bir hızla yapılmasına neden oldu. Pandeminin ciddi boyutlara erişmesi sebebiyle de uzun süreli aşı denemelerin yerini klinik ve az katılımlı deneyler ile sınırlı tutuldu. Bu sebeple covid-19 aşıları deney süreçlerini tamamlamadan piyasaya sürülmek zorunda kaldı.

Ortada sağlıklı bir çalışma olmadığı için de aşı yaptıracakların akıllarında birçok soru oluştu. Bu soruların başında aşıların birbirlerinden farkları ve yan etkileri gelmektedir. Dünya genelinde aşılamaların hızla devam etmesi etkinlikleri ve yan etkileri konusunda daha fazla bilgiye sahip olmamızı sağlıyor. Bu sebeple ilerleyen dönemde aşılar ile ilgili çok daha geniş bilgilere ulaşacağız.

Dünyada kullanılan Covid-19 aşıları hangileri?

RNA Tabanlı Aşılar

RNA aşısı, aşı literatüre yeni girmiş bir aşı türüdür. Çalışma prensibinin temeli ise sentetik RNA moleküllerinin insan bedenine nakledilmesidir.

Virüs gibi patojenlerde etkili olmasının sebebi ise, patojenlerin RNA’larının insan hücresine girdikten sonra mRNA gibi çalışmasıdır. Bu şekilde çalışmaya başlaması ise hücrelerin verilen patojen hücresine dönüşmesi ve virüse özgü proteinleri üretmesidir. Bu sayede bağışıklık sistemi bu patojeni tanır ve gerekli antikorları üretmeyi öğrenir. Verilen dozlar son derece az olmasından dolayı teknik olarak herhangi bir hastalığa yakalanılması söz konusu değildir.

Moderna

Moderna aşısı Amerika Birleşik Devletleri tarafından geliştirilen bir aşıdır. Bu sebeplede ABD içerisinde kullanıma başlanılan ilk aşıdır. Aşı şu anda ABD dışında Kanada ve İsrail’de kullanılmaktadır.

Ülkemizde kullanılmayan bu aşı ile ilgili yapılan çalışmalara göre Biontech/ Pfizer aşısına göre daha fazla yan etkisi bulunur. Özellikle ikinci dozlarda Moderna aşısı hem hafif hem de ağır yan etkilerine bakıldığında daha fazla olduğu bilinmektedir.

Biontech/Pfizer

Biontech aşısı ülkemizde en çok gündem olan aşıların başında gelir. Bunun en büyük sebebi ise geliştirme aşamasında Türk bilim insanlarının bulunması. Diğer bir yandan aşının menşei Almanya- ABD’dir.

biontech

Bu aşıyı yaptırmak isteyen kimselerin son 6 ay içerisinde PCR pozitif olmaması ve son 10 gün içerisinde herhangi bir pozitif vaka ile temas etmemesi gerekliliği bulunur.

Biontech / Pfizer aşısının hamileler ve emziren anneler üzerinde herhangi bir çalışması yapılmamıştır. Bu sebeple bu kişilerin aşıyı kullanmaları kendi insiyatiflerine bırakılmıştır.

RNA aşılarının avantajları ve dezavantajları

RNA aşılarının tıpta kullanılmasının avantajlarının başında üretim aşamasının çok daha hızlı ve daha az maliyetle gerçekleştirilmesi bulunur. RNA aşılarının bir diğer avantajı ise sadece hücresel bağışıklığın oluşmasına değil aynı zamanda humorol bağışıklığın da oluşmasını sağlamasıdır.

Diğer bir yandan dezavantaj denilebilecek bazı özellikleri bulunur. Bunların içerisinde bu aşı tekniğinin çok yeni olması baş sırayı çeker. RNA aşılarının teknolojisi çok yeni bir teknoloji olduğu için uzun dönemdeki etkileri tam olarak bilinmektedir.

RNA aşılarında bulunan bir diğer dezavantaj ise otoimmün sisteme zarar verecek bazı etmenlerinin bulunabileceği düşünülmektedir. Ayrıca aşı içerisinde bulunan nano parçacıklara karşı reaksiyon görülmesi de söz konusu olabilir.

RNA aşılarının son dezavantajı ise depolama ve dağıtım için gerekli olan şartların ağır olmasıdır. Bu durumda aşıların dağıtılmasında ve depolanmasında bazı sorunların yaşanmasına sebep olabilmektedir.

Viral Vektör Aşılar

Viral vektörel aşılar aslında çiçek aşısından bu yana kullanılan aşılardır. Bu aşılarda zayıflatılmış veya inaktif edilen patojenler bulunur. Bu aşıların bir diğer türü ise protein bazlı aşılar olmaktadır.

Bu aşılar ile verilen virüslerin hastalık yaratma kabiliyetleri bulunmaz. Diğer bir yandan bağışıklık sistemleri bu aşıları tanıyarak gerekli antikorları üretebilir.

CoronoVac

Pekin merkezli bir firma tarafından üretilen CoronoVac aşısı, ölü aşılardan birisidir. Virüslerin parçalanarak oluştuğu bu aşılarda adjuvan olarak alüminyum kullanılmaktadır. Aşının ölü olması sebebiyle daha güvenli olarak görülmektedir ve ülkemizde en sık uygulanan aşıdır.

AstraZeneca/Oxford

AstraZeneca / Oxford aşısının menşei İngiltere ve İsveç olmaktadır. Merkezi İngiltere’nin Cambridge şehrinde bulunan Soriot şirketi tarafından üretilmektedir. İngiltere’de kullanılmaya başlanılan bu aşının etkinliği ile endişeler bulunur.

Viral vektör aşılarının avantajları ve dezavantajları

Viral vektör aşılarının en büyük avantajı aşıların temelini oluşturmasıdır. Çiçek aşısından bu yana kullanılması sebebi ile bilim insanları tarafından çok daha iyi bir şekilde bilinmektedir. Üzerine uzun yıllardır araştırmaların yapılmasının getirisi de uzun dönem yan etkilerinin bilinmesidir.

Bu aşıların bir diğer avantajı ise enjeksiyonu sağlanan antijenlerin son derece spesifik olmasıdır. Bu sayede hedeflenen hastalığa çok yakın tepkiler verirler. Bu sebeple de genellikle tek dozlarla uzun süreli bağışıklık sağlayabilirler.

Viral vektör aşıların bir diğer avantajı ise saklama ve lojistik konulardır. Saklama ve taşıma standartları son derece düşük olması bu aşıları kullanımının daha kolay olmasını sağlar.

Aşıların etki oranları

CoronoVac aşısı ya da sinovac aşısı Çin merkezli bir şirket tarafından üretilmesine rağmen, ülkemizde de kullanılacağı için birçok araştırmaya konu olmuş bir aşıdır. Faz-3 çalışmaları kapsamında yapılan bu çalışmalarda kullanılan deneklerin yaşları 18 ile 59 yaş aralığındaki gönüllüler kullanılmıştır. Deneklerin %42,2’si kadınlardan oluşurken, %57,8’i ise erkeklerden oluşmaktadır.

Yapılan bu çalışmalarda ortaya çıkan etkinlik oranları ise %83,5 olarak ve aşılanan deneklerin %100’ü hastane yatışı gerektirecek kadar ağır geçirmelerinin önüne geçtiği belirlenmiştir.

Biontech/ Pfizer

Ülkemizde kullanılan bir başka aşı olan Biontech/ Pfizer aşısının etkinlik oranı ise %95 olarak açıklanmıştır. Yeni bir aşı teknolojisi ile üretilen bu aşının üzerinde etkinliği olan bir başka aşı şu anda bulunmamaktadır.

Moderna

Şu anda 3 ülkede kullanılan aşının etkinlik oranı, yapılan çalışmalar ışığında %94 olarak belirlenmiştir. Neredeyse Biontech/ Pfizer kadar etkinliği olan aşı, yan etkileri bakımından Biontech/ Pfizer aşılarından ayrılmaktadır.

AstraZeneca/Oxford

Dünyada en çok kullanılan aşılardan birisi olan AstraZeneca / Oxford aşısı ise etkinliği en az olan aşı olarak bilinir. Bu aşının etkinliği ise yapılan çalışmalar ile %70 olarak belirlenmiştir.

Aşıların yan etkileri

Pandeminin şiddeti sebebiyle, Covid-19 için üretilen aşıların çalışmaları yeterince yapılamamıştır. Bu sebeple henüz bilinmeyen veya raporlanmayan yan etkilerinin olması bekleniyor. Diğer bir yandan yapılan çalışmalarda çıkan sonuçlar ve aşılanmaların hızlı bir şekilde devam etmesiyle elde edilen bazı sonuçlar bulunuyor. Ancak bu yan etkiler kısa dönemde gözlemlenen sonuçlar olduğu bilinmelidir. Uzun dönem yan etkilerinin neler olabileceği henüz bilinmiyor.

CoronaVac

Aşı vurulduktan sonra ortaya çıkabilecek yan etkiler şu şekilde maddelenmiştir:

  • Yorgunluk,
  • Baş ağrısı,
  • Ateş,
  • Titreme,
  • Kaslarda ağrı,
  • Enjeksiyon yapılan bölgede şişme, kızarıklık ve ağrı,
  • Kusma,
  • İshal

Biontech/Pfizer

Ülkemizde uygulanmaya başlayan ikinci aşı olan Biontech / Pfizer aşısının yan etkileri arasında ise;

  • Kanama bozukluğuna sahip olan hastalarda enjeksiyon kanamaları,
  • Alerji,
  • Enjeksiyon bölgesinde şişme, ağrı ve kızarıklık,
  • Baş ağrısı,
  • Yorgunluk,
  • Titreme,
  • Eklemlerde ağrı bulunur.

Moderna

Yan etki görülme sıklığı en fazla olan Covid-19 aşısı Moderna olarak belirlenmiştir. İkinci dozdan sonra aşı yaptıranların yaklaşık olarak %80’inde yan etkilere rastlanmıştır. Ülkemizde uygulaması bulunmayan bu aşının yan etkilerin çoğu hafif yan etkiler olarak bildirilmiştir. Diğer bir yandan yan etkilerinin içerisinde en sık rastlanılanları ateş ve titreme olarak bildirilmiştir.

AstraZeneca/Oxford

Avrupa İlaç Ajansı tarafından onay alamayan bu aşının en çok bilinen yan etkisi kanda pıhtılaşmaya sebep olmasıdır. Aşının diğer yan etkileri ise;

  • Sistemik kılcal sızıntı sendromu,
  • Kan basıncında düşme,
  • Organ yetmezliği,
  • Ölüm,
  • İltihaplanma,
  • Karın ve kas ağrısı,
  • Yorgunluk,
  • Mide bulantısı,
  • Ani kilo alma,
  • Su ihtiyacının artması bulunur.

Aşıların dozları ve tekrar zamanları

Coronovac aşısı 2 doz halinde uygulanmaktadır. Her doz arasında ise 28 günün bulunması gerekir.

Biontech/ Pfizer aşısı da 28 gün arayla 2 doz halinde uygulanması gereken aşılardan birisidir.

28 gün arayla 2 doz halinde uygulanması gereken bir diğer aşı ise Moderna aşısıdır.

AstraZeneca/ Oxford aşısı da 2 doz halinde halinde ve 28 gün ara ile yapılması gerekir.

Ülkemizde uygulanan aşı sıralaması için aşı uygulanacak grup sıralamasını inceleyin.

What do you think?

Written by Cansu Demirel

Comments

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Loading…

0

Bağışıklık Sistemi Nasıl Güçlenir?

Atiye 3.sezon tarihi belli oldu!